مرۆڤ كە هەرزانترین كاڵایە

ئەم رۆژهەڵاتی گۆی زەویە بەگشتی و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە تایبەتی شوێنی ئەتك كردنی هەموو چەمكە و بەها گەردونیەكانە.
بۆیە كە ئازادی خوازێك پاساو بۆ دیكتاتۆر دەهێنێتەوە و دەبێتە مقاش بۆی یان تەنانەت خۆی دەبێت بە دیكتاتۆر، یان فیمینیستێك “سەربەهەوێ شوو دەكات” یان كۆمۆنیستێك كرێكارێك دەچەوسێنێتەوە، یان ناسیۆنالیستێك وڵاتەكەی هەراج دەكات یان… وەك ئەوەی شتێكی سەیر روویدابێت هەموان تووشی سەرسوڕمان دەبن.. وەك ئەوەی نەزانن لەم كاولستانە هەموو شتێك رێی تێدەچێت..
تاڵتر لەم راستیە ئەوەیە هەر بەم چەمكانەش زۆرجار رۆژئاواییەكان خودی دانیشتوانی ئەم گۆشەیەی جیهان ئەتك دەكەنەوە… مافی مرۆڤ، ئازادی، مافی چارەی خۆنوسین و .. كە بۆنی نەوت سەرخۆشیان بكات دیكتاتۆرێك دەبێتە باشترین هاوپەیمانیان لە ناوچەكە و كە بایی پڕكردنی گیرفانیشیان نەبوو، نەتەوەیەكی بێ بەشكراو لەهەموو مافەكانی خوا نەكات بەردێك بگرێتە داگیركەرەكەی، ئیتر دەبێتە تیرۆریست و مەترسی بۆ سەر ئاشتی جیهان و شایەنی ئەوەیە هەموو خراپەیەكی بەرامبەر بكرێت..
دیسان هەموان سەریان دەسوڕمێت.. غافڵ لەوەی لەو مەزادخانەیەی رۆژئاوا هەموو شتێك نرخێكی لەسەر دانراوە و كڕین و فرۆشتنی پێوەدەكرێت لە سەرووی هەموشیانەوە مرۆڤ كە هەرزانترین كاڵایە..

زنجیرەیەک پێكدادان لە نێوان گەریلاكانی كۆدار و سوپای پاسداران

NNSROJ: یەكینەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان (یەرەكە) كە بە باسكی سەربازی كۆمەڵگای دیموكراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی كوردستان (كۆدار) دادەنرێت، ئاشكرای كرد لە ماوەی ڕابردوو لە تێكهەڵچوونی نێوان گەریلاكانیان و هێزەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران لە سێ ناوچەی رۆژهەڵاتی كوردستان ۵ ئەندامی هێزەكانی سەر بە حكوومەت كورژراون و بنكەیەكی سەربازیش تەقێنراوەتەوە.

ماڵپەڕی فەرمی كۆدار بڵاویكردەوە، لە نزیك گردی “حاجی بەگ”ی شاری خۆی هێزە تایبەتەكانی سوپای پاسداران هەڵمەتێكی گەڕان و پشكنینیان ئەنجامداوە و بەهۆیەوە پێكدادان لە نێوان ئەو هێزانە و گەریلاكانی یەرەكە هاتۆتە ئاراوە و لە ئەنجامدا سێ “تەكاوەر” كوژراون و دوو ئەندامی تری سوپای پاسدارانیش برینداربوون.

سەرچاوەکە ئەوەشی خستۆتە ڕوو كە یەكێک لە بریندارەكان دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.

هاوكات هەر بەپێی ئەو ماڵپەڕە، لە نزیک شاری كامیارانیش هێزێكی سوپای پاسداران، كە لە گردی “زەڕنە” سەرقاڵی دروستكردنی بنكەیەكی سەربازی بوون، لە لایەن گەریلاكانی یەرەكەوە كراونەتە ئامانج و بەهۆیەوە پاسدارێک كوژراوە.

هەمان سەرچاوە باسی لەوەش کردووە کە سوپای پاسداران بەنیازبووە لە نزیک گوندی دەرەویانی سەر بە دیواندەرە، بنكەیەكی سەربازی دروست بكات، بەڵام گەریلاكانی یەرەكە هێرشیان كردۆتە سەر ئەو بنكەیە و تەقاندوویانەتەوە.

تا کاتی بڵاو کردنەوەی ئەم هەواڵە، بەرپرسانی سەربازیی ئێران، هیچ کاردانەوەیەکیان بەرانبەر بە بڵاوکردنەوەی ئەم هەواڵە نیشان نەداوە.
م.ا.

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=29327

بەغدا؛ کەمپی پەنابەرانی ئێرانی گەمارۆ دراوە

NNSROJ: دانیشتووانی کەمپی لیبێرتی لە نزیک بەغدا، کە لە ئەندامانی “ڕێکخراوی موجاهیدینی خەڵق” پێکهاتوون، باس لەوە دەکەن لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە گەمارۆیەکی توندیان خراوەتە سەر و ڕێگە بە ڕەوانەکردنی خۆراک، دەرمان و سووتەمەنی بۆ ناو کامپەکە نادرێت و ئەمەش ژیانی دانیشتووانەکەی خستۆتە مەترسیەوە.

دانیشتووانی کەمپی لیبێرتی، بەمەبەستی ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر ئەو گەمارۆدانە، گردبوونەوەیەکی ناڕەزاییان رێکخست و تێیدا داوایان لە ئەمریکا، نەتەوەیەکگرتوەکان و رێکخراوە جیهانیەکان کرد، بەهانایانەوە بچن و بە ڕێگەی کۆتاییهێنان بەو گەمارۆیە، ڕێگری لە ڕوودانی کارەساتێکی مرۆیی بکەن.

دانیشتووانی کەمپی ئاماژەپێکراو کە پێشتر لە کەمپی ئەشرەف دەمانەوە، لە ساڵی ٢٠١٢وە گواستراوەنەتەوە بۆ کەمپی لیبێرتی لە نزیک فڕۆکەخانەی بەغدا و تا ئێستا ژمارەیەکیان لەلایەن چەند وڵاتێکی ئەوروپیەوە وەرگیراون.

وەک خۆیان باسی لێدەکەن، ئەم گوشارانەی لە ماوەی رابردوودا لەسەریان چڕبۆتەوە، بە فەرمانی راستەوخۆی ئێرانە و لە لایەن “فالح فەیاز”، راوێژکاری پێشووی ئاسایشی نەتەوەیی عێراقەوە جێبەجێ دەکرێت و ئاماژە بەوە دەدەن بە فەرمانی ناوبراو تەنانەت رێگەش نادرێت، ئەو تانکەرانەی زێراب و پاشەڕۆی کەمپەکە دەگوازنەوە، بچنە ناو کەمپەکە.

بەشداربووان، لە گردبوونەوە ناڕەزایەتییەکەدا بە بیریان هێنایەوە کە تا ئێستا لە ئەنجامی ئەو هێرشانەی لە شەش ساڵی رابردوودا بە فەرمانی ئێران کراوەتە سەر دانیشتوانی کەمپەکانی لیبێرتی و ئەشرەف، ١٣٦ کەس کوژراون و هەزار و ٣٨٠ کەسی تر برینداربوون و ٢٥ کەسیش بە هۆی نەبوونی خزمەتگوزاری پزیشکی گەمارۆکانەوە، گیانیان لەدەست داوە.

م.ا

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=19205

بەندكراوێكی سیاسی: ڕێگەم بدەن بە هانای كوڕەكەمەوە بچم

NNSROJ: بەندكراوێكی سیاسی كورد، دوای مردنی هاوسەرەكەی و خۆكوشتنی كچەكەی، داوا دەكات ڕێگەی پێبدرێت بە هانای كورەكەیە بچێت، كە بەهۆی دۆخی بنەماڵەكەیەوە تووشی خەمۆكی بووە.

محەمەدئەمین ئاگووشی، بەندكراوی سیاسی كورد لە لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی موكریان نیوز، وێڕای دەربڕینی ناڕەزایەتی خۆی بەو سزایەی بەسەریدا سەپێنراوە، كە بریتیە لە ۱۰ ساڵ بەندكردن و دوور خستنەوە، باسی لەو كێشە و گرفتانە كردووە كە لە ماوەی حەوت ساڵی رابردوودا لەگرتووخانەكانی ورمێ و زاهیدان بەرەوڕوویان بووەتەوە.

ئاگووشی، كە بۆ بەشداركردن لە ڕێورەسمی بەخاكسپاردنی كچەكەی (كانی ئاگووشی) مۆڵەتی وەرگرتووە و سەردانی شاری پیرانشاری كردووە، دەربارەی ئەو گرفتانەی لە ماوەی زیندانیبوونیدا بۆ خۆی و بنەماڵەكەی هاتوونەتەپێش بەم جۆرە بۆ ئەو سەرچاوەیە دواوەوە، “دوابەدوای ئەو سزایەی لە لایەن لقی ۲ دادگای سەربازی ورمێوە بۆ من بڕدرایەوە، ژیانم لەبەریەک هەڵوەشایەوە، ساڵی ڕابردوو هاوسەرەكەم تووشی جەڵتەی مێشک بوو، پاش یەک مانگ كۆچی دوایی كرد، ئەمساڵیش كچەكەم، كە خوێندكاری قۆناغی كۆتایی كارناسی بوو بەهۆی تەنیایی و ئەو گوشارە دەروونیانەی لە ئەنجامی مەرگی دایكی و ئامادەنەبوونی منەوە رووبەوڕووی ببونەوە كۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا”.

ناوبراو سەبارەت بە تەندروستی خۆیشی رایگەیاند: بەهۆی ئەو نەهامەتییانە فشارێكی دەروونی زۆرم لەسەرە و جیا لەوەش نەخۆشی كەمخوێنی (تالاسیما)م هەیە و پێویستیەكی خێرام بە چاودێری و چارەسەری پزیشكی هەیە.

ئەو بەندكراوە تەمەن ۵۶ ساڵەیە كە مامۆستای خانەنشینە، لە درێژەدا بەم جۆرە باسی لە دۆخی كوڕەكەی كردووە، “لە ئێستادا كوڕەكەم بە هۆی بێكاری و مەینەتیەكانی بنەماڵەكەی بەتایبەتی لەدەستدانی دایك و خوشكەكەی تووشی خەمۆكی بووە و پێویستی بەوە هەیە كە چاودێری بكرێت، داواكارم لە دەسەڵاتی دادوەری هاوكاریم بكەن بۆ ئەوەی كوڕەكەم لە دۆخە دژوارە رزگار بكەم و نەهێڵم وەك هاوسەر و كچەكەم لە دەستم بچێت”.

محەمەد ئەمین ئاگووشی ساڵی ۲۰۰۷ لەگەڵ هەر یەك لە ئەحمەد پولادخانی (خەڵكی پیرانشار) و ئیرەج محەمەدی خەڵكی میاندواو، دەستبەسەر كرا و بەتۆمەتی “سیخۆڕی كردن بۆ هەرێمی كوردستان” سەرەتا سزای لەسێدارەدان و دوورخستنەوەی بەسەردا سەپێنرا، بەڵام دواتر سزاكەی گۆڕدرا بۆ ۱۰ ساڵ زیندانی كردن و دوور خستنەوە بۆ گرتووخانەی زاهیدان و دەبێت سێ ساڵی تر ماوەی سزاكەی تێپەڕێنێت.
م.ا

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=19200

لە كۆبانێەوە تا فەرەنسا مەكینەی تیرۆر ۲۰۰ كەسی كردە قوربانی

NNSROJ: رۆژێک دوای هێرشە خوێناوییەكەی داعش بۆ سەر كۆبانێ، لە ئەنجامی پەلامارێكی چەكداری لە تونس، نزیكەی ۳۰ كەس، هەروەها بەهۆی تەقینەوەیەكی خۆكوژیشەوە لە كوەیت، كە مزگەوتێكی شێعەكانی كردبووە ئامانج زیاتر لە ۲۰ كەس کوژران. پەلامارێكیش لە رۆژهەڵاتی فەرەنسا، كوژراوێک و دوو برینداری لێ كەوتەوە.

وەزارەتی تەندروستیی تونس ڕایگەیاند: بەهۆی ئەو پەلامارە چەكدارییەی لە نزیك كەنارئاوەكانی “سووسە” كرایە سەر ژمارەیەك گەشتیار، كە زۆربەیان بیانی بوون، لانی كەم ۲۸ كەس كوژراون.

هێرشبەرەكە، كە خوێندكارێكی تونسی بووە و هیچ پێشینەیەكی خراپەكاری و تاوانی نەبووە، لە لایەن پۆلیسەوە كوژراوە.

لەلایەكی ترەوە بەهۆی ئەو كردەوە خۆكوژییەی مزگەوتێكی شێعەكانی لە وڵاتی كوەیت كردە ئامانج، لانی كەم ۲۵ كەس كوژران و ۲۰۲ كەسی تر برینداربوون. ڕێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش، پەلامارەكەی گرتۆتە ئەستۆ.

لە لایەکی ترەوە ڕۆژی هەینی لە كردەوەیەكی تر لە رۆژهەڵاتی فەرەنسا كەسێكی سەر بە گرووپە سەلەفییەكان، دوای كوشتنی خاوەن كارەكەی، هێرشی كردە سەر كارگەیەك لە نزیك شاری “لیۆن”؛ لەو هێرشەدا دوو كەس بریندار بوون.

هێرشبەرەكە دواتر لە لایەن پۆلیسەوە قۆڵبەست کرا.

رۆژێک پێش ئەو سێ هێرشە خوێناوییە، چەكدارانی داعش لە چەند قۆڵەوە پەلاماری شاری كۆبانێی رۆژئاوای كوردستانیان دا و وەك روانگەی سووریی مافەكانی مرۆڤ باسی كردووە، كۆمەڵكوژییان لە دژی هاووڵاتیانی مەدەنی ئەنجامداوە. بە پێی دوایین ئامارەکان زیاتر لە ۱۵۰ كەس لەو پەلامارانەدا ژیانیان لەدەست داوە.

بە گوتەی بەرپرسانی یەكینەكانی پاراستنی گەل، یەپەگە، زیاتر لە ۳۰ چەكداری داعشیش كوژراون و ژمارەیەكیان بە دیل گیراون.
م.ا

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=19057

كۆنفرانسی راگەیاندن و داعش

بە دروشمی ” بامیدیاكان نەبنە سەكۆی بانگەشەی داعش” رۆژی شەممە 20 ی حوزەیران لە هۆتێل پەرێژی شاری سلێمانی كۆنفرانسێك لە لایەن رێكخراوی مەشق بۆگەشەپێدانی دیموكراسی و میدیا و بەهاوكاری وەزارەتی پێشمەرگە سازكرا.
لە كۆنفرانسەكەدا كە بەڕێوبەران و سەرنوسەرانی دەزگاكانی راگەیاندن و نوێنەرانی وەزارەتی پێشمەرگە و لیژنەی پێشمەرگەی پەرلەمان و چەندین كەسایەتی ئەكادیمی ئامادەبوون، پرسی چۆنیەتی رووماڵكردنی شەڕی داعش لە راگەیاندنەكانەوە تاوتوێ كرا و چەند رێنمایی و راسپاردەیەكیش خرانەڕوو.

لە نزیك سەڵماس و كامیاران تێكهەڵچوونی چەكداری هاتەئاراوە

NNSROJ: باسکی سەربازیی کۆما جڤاکێن کوردستان ئاشكرای كردووە کە لە نێوان گەریلاكانیان و سوپای پاسداران لە نزیك شاری سەڵماسی سەر بە پارێزگای ورمێ شەڕهاتۆتە ئاراوە. لەلایەكی تریشەوە بڵاوكرایەوە كە لە هێرشێكی چەكداریدا لە نزیك كامیاران شەش چەكداری كوردی سەر بە سوپای پاسداران كوژراون.

ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەكانی پاراستنی گەل، هەپەگە، كە بە باڵی سەربازی كۆما جڤاكێن كوردستان ناسراوە بڵاوی كردەوە، ڕۆژی دووشەممە [٨ی ژووئەن] كاتژمێر 13:00ی پاشنیوەڕۆ، هێزەكانی سوپای پاسدارانی ئێران لە گوندی “سۆفی عەباس”ی سەربە سەڵماسی ڕۆژهەڵاتی كوردستان بۆسەیان بۆ گەریلاكان داناوەتەوە.

هەپەگە ڕوونی کردۆتەوە کە گەریلاكانیان “هەستیان بەو بۆسەیە كردووە و شەڕ لەنێوان گەریلا و پاسداران هاتوەتە ئاراوە”، بەڵام “تا ئێستا زیانەكانی چەكدارانی سوپای پاسداران لەو شەڕەدا نەزانراوە.”

لەلایەكی دیکەوە بەپێی هەواڵێكی سایتی كوردپا، لە سەیرانگای “تەوقەگوێز”ی هەڵکەوتوو لە نێوان گوندەكانی “تەختی زەنگی” و “سەرشێلانە”ی سەر بە كامیاران، ٦ ئەندامی كوردی سوپای پاسداران كەوتوونەتە بەر دەستڕێژی “ژمارەیەك چەكداری نەناسراو” و كوژراون.

هەر بەپێی ئەو هەواڵە یەكێک لە كوژراوەكان “جەبار گوڵ‌محەمەدی” خەڵكی گوندی “تەنگیوەر”ی كامیارانە.

سەبارەت بە ناسنامەی هێرشبەران، سایتەكە، لەلایەک بە پشتبەستن بە سەرچاوەگەلی هەرێمی، نووسیویەتی کە “ئەو شەش کەسە لە لایەن کاسبکارانی شتومەکە قاچاخەکانەوە دراونەتە بەر دەستڕێژی گولـلە و کوژراون”، هاوکات ئاماژەشی بەوە کردووە کە “ڕاپۆرتی چەند سەرچاوەیەک باس لەوە دەکەن کە ئەو ٦ کەسە لە لایەن هێزەکانی “پژاک”وە کوژرابن.”

تا ئێستا هیچ لایەنێک ئەو هێرشەی لە ئەستۆ نەگرتووە.

جێی باسە هەفتەی رابردووش لە هێرشێكدا لە نزیك شارۆچكەی رەبەتی سەر بە شاری سەردەشت، ژمارەیەك پاسدار كوژرابوون کە دواتر یەكینەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان “یەرەكە”، كە باڵی سەربازی كۆمەڵگای دیموكراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی كوردستان “كۆدار”ە، بەرپرسیارێتی خۆی لەو هێرشە راگەیاندبوو.
م.ا.

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=8946

مەریوان؛ شەڕ لە نێوان یەرەكە و پاسەوانی سنووری ئێران هاتە ئاراوە

NNSROJ: هێزەكانی پاسەوانی سنووری ئێران لە نزیك شاری مەریوان بۆسەیەكیان بۆ گرووپێك لە گەریلاكانی یەكینەكانی پاراستنی رۆژهەڵاتی كوردستان (یەرەكە) دانا و لە ئەنجامی پێكدادانێكدا كە هاتە ئاراوە، دوو چەكداری ئێران كوژران و هیچ زیانێكیش بەر گەریلاكان نەكەوتووە.

لەو بارەوە سەرچاوەیەكی بەرپرس لە كۆمەڵگای دیموكراتیك و ئازادی رۆژهەڵاتی كوردستان [کۆدار] تایبەت به ئێن‌ئێن‌ئێس‌رۆژ ڕایگەیاند: كاتژمێر ۱ و ۳۰ خولەكی شەوی ڕابردوو لە گوندی هەنجیران لە نزیك شاری مەریوان لە رۆژهەڵاتی كوردستان گرووپێک لە گەریلاكانیان كەوتوونە بۆسەی هێزەكانی پاسەوانی سنووری ئێرانەوە و لە ئەنجامی پێكدادانێكدا كە هاتۆتە ئاراوە ۲ چەكداری سەر بە حكوومەتی ئێران كوژراون.

ئەو بەرپرسەی كۆدار باسی لەوەش كرد کە بەم نزیكانە یەكینەكانی پاراستنی رۆژهەڵاتی كوردستان بە فەرمی لەو بارەوە راگەیەنراوێک بڵاودەكاتەوە.

جێی باسە پێشتر راگەیاندنەكانی ئێران لە زاری “عیزەتوڵا ڕەشیدیان”، فەرماندەی هێزی پاسەوانی سنوور لە پارێزگای سنە بڵاویانكردبوەوە، “ژمارەیەک چەكداری سەر بە هێزەكانی دژە شۆڕش” بەنیازبوون سنوور ببەزێنن، بەڵام هێزەكانیان رێگریان لێكردوون و لە پێكدادانێكدا كە هاتۆتە ئاراوە، پلەدارێكی هێزی پاسەوانی سنوور بە ناوی سادق یوسفی كوژراوە و رۆژی پێنجشەممەش تەرمەكەی لە قوڕوە بەخاک سپێردراوە.

ئەو فەرماندە سەربازییەی ئێران لە پارێزگای سنە باسی لەوەش كردبوو كە لە پێكدادانەكەدا ۲ كەس لە گرووپە چەكدارەكە كوژراون و دەستیش بەسەر كۆمەڵێك لە بەڵگەنامەدا گیراوە، بەڵام بەرپرسەكەی كۆدار رەتیكردەوە هیچ گەریلایەكیان لەو شەڕەدا زیانی بەركەوتبێت و هیچ بەڵگەنامەیکیان کەوتبێتە دەستی هێزەکانی ئێران.
م.ا

http://www.nnsroj.com/detiles.aspx?id=8814

پەیماننامەی رێسا ئیتیكییەكانی روماڵكردنی پرسەكانی ژنان

ئەمڕۆ یەكشەممە لە كۆنفرانسێكدا كە لە پەرلەمانی كوردستان بەڕێوەچوو، بە ئامادەبوونی سەرنوسەری دەزگاكانی راگەیاندن و بۆردی حكومەت كە پێكهاتبوون لە وەزیری ناوخۆ، وەزیری تەندروستی و ئەنجومەنی باڵای خانمان و ژمارەیەك لە پەرلەمانتارانی خولی سێهەم و چوارەم، رەشنوسی پەیماننامەی رێسا ئیتیكییەكانی روماڵكردنی پرسەكانی ژنان دوای تاوتوێ كردنی لە لایەن ئامادەبوانەوە، پەسەند كرا.
پەیماننامەی رێسا ئیتیكییەكانی رووماڵكردنی پرسەكانی ئافرەتان لە (10) خاڵ پێكهاتووەو تێیدا هاتووە: پێویستە شوناسی سەرچاوەكان بپارێزرێن و گشتگیر نەبن لەباسكردنی ئاین و كەلتوور و نەتەوەو پاساو نەهێنانەوە بۆ تاوان و ئۆباڵ نەخستنەسەر ئەستۆی قوربانیان وهەستیاری بەرامبەر قوربانیانی خوار تەمەن هەژدە ساڵ و دووركەوتنەوە لەبەرهەمی سۆزیاری و ووروژێنەری نەرێنی و شێوازەكانی توندو هەژێنەریی.
رەشنووسی پەیماننامەی رێسا ئیتیكیەكانی روماڵكردنی پرسەكانی ژنان لە لایەن دامەزراوەی میدیاوان بە هاوكاری رێكخراوی كاروباری ژنانی سەر بە نەتەوەیەكگرتوەكان و لیژنەی داكۆكیكردن لە مافەكانی ژنان ئامادەكرابوو.

تەكنیكەكانی دانوستان

وەرگێران و ئامادەكردن: محەمەد ئه‌مینی

دەسپێك

دانوستان باوترین و گرنگترین كەرەستەی سازكردنی پەیوەندی نێوان مرۆڤەكانە. یەكەم ئەزمونی مرۆڤ لە دانوستاندا لە ناو خێزان دەست پێدەكات و دواجار دەگاتە كۆمەڵگای نێودەوڵەتی. مرۆڤەكان لە گەڵ یەكدا دانوستان دەكەن بۆ ئەوەی لە سەر دابین كردنی پێداویستی یان دەستەبەركردنی بەرژەوەندیەكانیان بگەنە رێكەوتنێك. بە هاتنە ناوەوەی رێكخراوەكان لەوانە بانك، كۆمپانیا، دامەزراوە حكومیەكان، شارەوانیەكان و… دانوستانی مرۆڤەكان جدیتری و چارەنوسسازتر دەبێت.ناسین و لە ئەنجامدا زاڵ بوون بە سەر تەكنیك و هونەرەكانی دانوستان یارمەتی مرۆڤەكان دەدات لە پەیوەندیەكانیان لە گەڵ كەسانیتر، لە هەر ئاستێكدا ، بگەنە رێكەوتنێكی ماقوڵ، لۆژیكی، دادپەروەرانە، خێرا و بەردەوام.

خەڵكان بە گشتی لە دانوستاندا پەنا بۆ ئەم دوو رێگە دەبەن:

1- دانوستانی ئارام و نەرم: دانوستانكار خوازیاری ئەوەیە خۆی لە هەڵسوكەوت و مامەڵەكردنی كەسیی بەدوور بگرێت هەر بۆیەشە هەندێك ئیمتیاز پێشكەش دەكات. ئەو رێكەوتنەی لە ئەنجامی ئەو دانوستانەدا دێتە ئاراوە بەگشتی بۆ دانوستانكارەكە دروستبوونی هەستی” خراپ بەكارهێنان و زیان كردن”ی بەدواوەیە.2- دانوستانی دژوار و سەخت: دانوستانكاری سەرسەخت و پێداگر بە چاوی ململانێیەك لە هەر جۆرە دەرفەتێك دەڕوانێت كە تێیدا هەر كەس زیاتر لە سەر هەڵوێستەكانی پێداگر بێت سەردەكەوێت. وەها دانوستانێك درێژخایەن نابێت.بەڵام رێگەیەكی سێهەمیش هەیە كە بریتیە لە دانوستانی ریشەیی و بنچینەیی. لەم وتارەدا هەوڵ ئەدرێت شێوازەكانی دانوستانی ریشەیی بخرێنەروو. لەم جۆرە دانوستانەدا گرنگی بە بەرژەوەندیەكان ئەدرێت نەك هەڵوێستەكان. كەسەكان دەخرێنە دەرەوەی بابەتەكە و دادپەروەری و سودمەندبوونی هەر دوولا لە رێكەوتنێكی درێژماوە و لۆژیكی گەرنتی دەكرێت.پرس: شێوازی دانوستان لە سەر بنەمای هەڵوێستەكانبە رێگای سێ پێوەر دەتوانین هەڵسەنگاندن بۆ شێوازەكانی دانوستان بكەین:- ئەم شێوازە پێویستە رێكەوتنێكی ماقوڵی لێبكەوێتەوە- پێویستە پڕكاریگەری و شوێندانەر بێت- پێویستە یارمەتی باشتركردنی پەیوەندیەكانی نێوان هەر دوولا بدات.هەڵوێست نواندن بەشێك لە ئامانجەكانی دانوستانێك دەستەبەر دەكات. بەڵام نەك هەر هەموویان. ئەو بۆ لایەنی بەرامبەر دەخاتە روو كە داوای چیدەكەن بەڵام ئەمە لە ژێر دۆخێكی پڕ پاڵەپەستۆ و گوشاردا دەكات و نزیكبوونەوە و دۆستایەتی لێناكەوێتەوە.

پێداگری لە سەر هەڵوێستەكان رێكەوتنێكی ناماقوڵی لێدەكەوێتەوەكاتێك كە دانوستانكار لە سەر هەڵوێستەكانی خۆی مشتومڕ دەكات، خۆی لە تان و پۆی ئەو هەڵوێستانە یەخسیر دەكات و زیاتر پابەندیان دەبێت. لێرەدا چیتر بابەتەكە بریتی نابێت لە گەیشتن بە رێكەوتن، بەڵكو ئامانجەكە دەبێتە بەرگری كردن لە ئابڕو و پاشەكشەنەكردن لەو هەڵوێستانەی راگەیەنراون. لەم حاڵەتەدا ئاستی ئەو وردبینیەی كە پێویستە بۆ هەڵسەنگاندنی مەیل و خواستی لایەنەكان تەرخان بكرێت دادەبەزێت. ئەنجامی ئەوەش گەیشتن بە رێكەوتنێكە كە هیچ یەك لە دوو لایەنەكە لێی رازی نین، پێداگری كردن لە سەر هەڵوێستەكان هیچ كاركردێكی نییە ئەم شێوازە كات گرە و بە هۆی ئەوەی بە گشتی بە هەڵوێستێكی توندڕەوانەوە دەست پێدەكات دوولایەنەكە ئاشنا نابن بە خواست و حەزەكانی ئەویتر. ئیمتیازی بچوك، ئەویش تەنیا بە مەبەستی درێژە پێدان بە دانوستانەكە ئەدرێت و پێویستە چەندەها بڕیار بدرێت. ئەو بڕیارانەش نەك هەر لە ژێر فشاردا دەدرێن بەڵكوو ئەگەری ئەوەشی هەیە ببنە هۆی داواكردنی ئیمتیازی زیاتر. جیا لەمانەش هەڕەشەكردن بۆ جێهێشتنی مێزی دانوستان و نەگەیشتن بە رێكەوتنیش زۆر باوە.پێداگری كردن لە سەر هەڵوێستەكان بەردەوامبوونی پەیوەندیە هەنوكەییەكانی نێوان هەر دوولا رووبەرووی مەترسی دەكاتەوە.مشتومڕكردن لە سەر هەڵوێستەكان بە شێوەی كێشمەكێش و ململانێی نێوان داواكاریەكانی هەردوو لای لێدێت. هەركام لەو دوو لایەنە بە رێگای گوشاردروستكردن هەوڵ ئەدات ئەویتر ناچار بە گۆڕینی هەڵوێست و چۆك دادان لە بەرامبەر تێڕوانینەكانی خۆی بكات. ئەنجامی ئەوەش تەنیا توڕەبوون و زویر بوونە بە هۆی ئەوەی ئەگەر لایەنێك پاشەكشێ بكات تێبینی و داواكاریە رەواكانی رەچاو ناكرێن. كاتێك زیاتر لە دوو لایەن لە دانوستانەكەدا بن مشتومڕكردن لە سەر هەڵوێستەكان یەكجار خراپتر دەبێت. خۆی لە راستیدا بەگشتی زیاتر لە دوو كەس بەشداری لە دانوستاندا دەكەن. 

رێگەچارە لە نەرمینواندن و هەڵسوكەوتی باشدا نییەهەڵسوكەوتی نەرم و نیان و پێدانی ئیمتیاز و بەدەست هێنانی متمانەی لایەنی بەرامبەر رەنگە ببێتە هۆی گوڕدان بە گەیشتن بە رێكەوتن و زۆرتریش لە چوارچێوەی پەیوەندی خێزانی و دۆستانەدا كاركردی هەیە و بەگشتیش نابێتە هۆی گەیشتن بە رێكەوتنێكی درێژخایەن. چوون لە سەر بنەمای پاراستنی پەیوەندی و سنورەكانە.لەوە گرنگتر ئەوە لە دانوستانمان لە گەڵ لایەنێكی سەرسەخت و پێداگر بە بەردەوامی ناچارین ئیمتیاز بدەین و ئەم نەرمی نواندنە نابێتە هۆی پاشەكشەكردن بەو لە خواستەكانی، بەڵكو هەموو كات تای تەرازوو بەرەو لای كەسی سەرسەخت دەشكێتەوە.رێگایەكی تریش هەیەگەمەی دانوستان لە دوو ئاستی جیاوازدا ئەنجام دەدرێت. لە ئاستی یەكەمدا بابەت و تەوەری دانوستانەكە گرنگی هەیە و لە ئاستی دووەمدا لە سەر شێوازی مامەڵەكردن لە گەڵ چییەتی تەوەری دانوستانەكە چڕدەبنەوە. ئەو ئاستی دووەمە بە هۆی ئەوەی بە شێوەی ناوشیارانە ئەنجام دەدرێت بەگشتی لەبەر چاو ناگیرێت. وەڵامەكەی لە هەڵبژاردندا لە نێوان شێوازی نەرم و شێوازی دژوار.پێویستە گەمەكە بگۆڕین و كەڵك لە شێوازی دانوستانی ریشەیی وەربگرین. ئەو شێوازە لە سەر بنەمای “هیچ كام” لەسەر چوار خاڵی سەرەكیە:كەسەكان: كەسەكان لە پرسەكە جیابكەنەوە.بەرژەوەندیەكان: لەسەر بەرژەوەندیەكان چڕببنەوە نەك هەڵوێستەكان.مافی هەڵبژاردنەكان: بەرلەوەی بڕیار بدەن كە چی بكەن، كۆمەڵێكی فرەرەنگ لە و رێگایانەی دەستەبەر دەبەن و لە چارەسەرە گریمانەییەكان ئامادە بكەن.پێوەرەكان: لەسەر ئەوە پێداگر بن كە رەوتی دانوستانەكە لە سەر بنەمای جۆرێك لە ستاندەرە بەرچاوەكان دابمەزرێت.رێگەچارەی پرسەكە: شێوازی دانوستان لە سەر بنەمای پرەنسیپەكانكەسەكان  لە پرسەكان جیابكەنەوەهەموومان ئەزانین كە دانوستان بۆ چارەسەركردنی كێشەكان یان گەیشتن بە رێكەوتنە، بە بێ خراپ تێگەیشتن، توڕەبوون و زیز بوون و بێ هیچ جۆرە دڵ ئێشیەك، ئەمەش كارێكی دژوار و سەختە. بەڵام بۆ گەیشتن بە ئەنجامی دڵخواز پێویستە چی بكرێت؟بە پلەی یەكەم دانوستانكارەكان مرۆڤن.لە راستیدا لە كاتی دانوستاندا ئێمە لە گەڵ نوێنەرانی زینی و داماڵدراو لە راستی رێكخراوەكان مامەڵە ناكەین، بەڵكو ئەوانیش وەك ئێمە مرۆڤن بە تەواوی هەستەكانەوە، بەهای قووڵ، رابردوو، روانگەی جۆاروجۆر و تایبەتمەنی پێش بینی نەكرانیان. ئەم تایبەتمەندیە مرۆڤیانە بەلەبەرچاوگرتنی خواستی مرۆڤەكان بۆ خۆشەویست بوونیان دەتوانێت یارمەتی دۆخی دانوستانەكە بدات.لە بەرامبەردا بە هۆی ئەوەی مرۆڤەكان لە گۆشەنیگای خۆیانەوە لە جیهان دەڕوانن دروست بوونی خراپ تێگەیشتن دەتوانێت پێشداوەریەكانیان بەهێز بكات و ببێتە هۆی شكستپێهێنان بە دانوستانەكان. بە درێژایی ماوەی دانوستانەكە دەبێت بەردەوام لە خۆمان بپرسین ئایا وەك پێویست گرنگیمان بە پرسی مرۆڤەكان داوە؟هەر دانوستانكارێك دوو جۆر بەرژەوەندی هەیە: بەرژەوندی چییەتی، و پەیوەندی مرۆیی.هەر دانوستانكارێك جیا لەوەی دەیهەوێت لە سەر بابەتی دانوستانەكە بگاتە رێكەوتنێك، خوازیاری ئەوەشە پەیوەندیەكی كاری و مرۆیی باش لە گەڵ لایەنی بەرامبەردا رێكبخات بۆ ئەوەی بتوانێت لە داهاتوودا درێژەیان پێبدات. خۆی لە خۆیدا لە بارەی زۆریەك لە كڕیارانی هەمیشەیی، هاوبەشە بازرگانیەكان، ئەندامانی خێزان، هاوكارانی هاوپیشە، بەرپرسانی حكومی و نەتەوە بیانیەكان، بەردەوامبوونی پەیوەندی گرنگترە لە ئەنجامی هەر دانوستانێكی تایبەت.ئەگەر هەردوولایەنی دانوستانەكە هەست بە بەرپرسیارەتی و پابەندبوون بكەن و لە توانایاندا بێت پرس چییەتیەكان لە پرسە مرۆییەكان جیا بكەنەوە رووبەڕووبوونەوە لە گەڵ ئەو دو پرسەدا بە ناچارای ناكۆكی لێناكەوێتەوە. نابێت پرسە مرۆییەكان بە رێگای پێدانی ئیمتیاز چارەسەر بكەین. كەڵك وەرگرتن لە تەكنیكەكانی دەرونناسی و سەرنجدان بە سێ رەگەزی سەرەكی تێگەیشتن، هەست پێكردن و پەیوەندی دەتوانیت ئەو كێشەیە چاەرەسەر بكات.

تێگەیشتن:لە میانەی دانوستاندا ناكۆكی نێوان دوو لایەن دەتوانین بە مەودا و ناكۆكی نێوان بیركردنەوەی ئەوان پێناسە بكەین. ئەو ناكۆكیە لە راستی دا ریشەی نییە. چەندەش لێگەڕین بەدوای دۆزینەوەی راستیەكان دەتوانێت بەسوود بێت، بەڵام لە ئەنجامدا ئەو راستیەی كە هەر یەك لە دوولایەنەكە بڕوای پێیەتی خۆی لە خۆیدا پرسی نێوان دوو لایەنی دانوستانكار پێكدەهێنێت و هەر ئەو تێگەیشتن و بڕوایانەشە كە لە ئاكامدا رێگە بۆ گەیشتن بە رێگەچارەیەك خۆش دەكات.

1- خۆتان بخەنە جێی ئەوان:لەوانەیە هەر دوولا لە سەر یەك پرسی هاوبەش روانینی جیاوازیان هەبێت. لە دانوستانەكاندا خۆتان بخەنە شوێنی بەرامبەرەكەتان و هەوڵ بدەن لە روانگەی ئەوانیشەوە بڕوانن. بۆ دانانی كاریگەری لە سەر ئەوانیتر بە رێگەی بیر و را گۆڕینەوە، ئاستی هێزی روانگەی ئەوان هەڵسەنگێنن. ئەو تێگەیشتنە بەو واتایە نییە كە بچنە ژێر باری بیر و بڕوای ئەوانەوە. بەڵام ئەو كارە یارمەتیتان ئەدات كە بازنەی ناكۆكیەكان تەسكتر بكەنەوە و بە شێوەیەكی رونتر بەرژەوەندیەكانتان بەرەوپێش ببەن.2- لە روانگەی نیگەرانیەكانی خۆتانەوە لێكدانەوە بۆ ئامانجەكانی ئەوان مەكەن:خەڵك زۆرتر مەیلیان بەرەو ئەوە هەیە كە وایدابنێن ئەوەی لێی دەترسن هەمان ئەوشتەیە كە لایەنی بەرامبەریان هەوڵی ئەنجامدانی ئەدات. بە ئاسانی دەكرێت تووشی گومانی خراپ و خراپترین لێكدانەوە ببێت، ئەو تێگەیشتنەش هاتنە ئارای بیرۆكەی نوێ بۆ گەیشتن بە رێكەوتن ئاستەنگ دەكات.3- بە هۆی پرسەكانی خۆتانەوە لۆمەی ئەوان مەكەن:رەنگە ئەو راڕاییە لە ئارادا بێت كە بە هۆی پرسەكانی خۆتانەوە ئەوان سەركۆنە بكەن، بەڵام ئەم حاڵەتەش ئەوان بەرەو هەڵوێستوەرگرتن و بەرەنگاربوونەوەتان رادەكێشێت. دەتوانین پرسەكە لە گەڵ ئەواندا باس بكەین و داوایان لێبكەین رێگەچارەكانیان بخەنەڕوو.4- تێڕوانینەكان بخەینە بەرباس:بە راشكاوی و بە بێ سەركۆنەكردن تێڕوانین و روانگەكان باس بكەین. لەم حاڵەتەشدا ئەوان تێڕوانیەكانی ئێوە بە هەند وردەگرن و ئێوەش بە هەمان شێوە.5- لە هەلێك بگەڕێن بۆ ئەوەی بە پێچەوانەی تێگەیشتنەكانی ئەوانەوە هەڵسوكەوت بكەن:باشترین رێگە بۆ گۆڕینی روانگە و بیر و بۆچونی لایەنی بەرامبەر ناردنی ئەو پەیامەیە بۆیان كە چاوەڕێی ناكەن.

هانیان بدەن بۆ بەشداریكردن لە بەرەنجامی دانوستانەكە: ئەگەر دەتانهەوێت لایەنی بەرامبەر ئەو ئەنجامانە پەسەند بكات كە لە گەڵیدا نییە، چۆنیەتی گەیشتن بەو ئەنجامەی بۆ روون بكەنەوە. بە بەشداری پێنەكردنی ئەوانیتر لە پرۆسەی لێكۆڵینەوە و بەڵگاندنەكانی خۆتان بە بەردەوامی گومانی خراپ لە لای ئەو وەك خۆی دەهێڵیتەوە، تەنانەت ئەگەر هەلومەرجی گەیشتن بە رێكەوتن و لێكتێگەیشتنیش لە بار بێت.7- هاوتەریب و گونجاو لە گەڵ پاراستنی بەها، ئابڕو، و كەسایەتی ئەوان پێشنیارەكانتان بخەنەڕوو: زۆربەی جار كەسەكان سەرباری جێگەی پەسەندبوونی مەرجەكانی رێكەوتنەكە، سور دەبن لە سەر هەڵوێستەكانی خۆیان چون لە دژی خۆبەدەستەوەدان و چۆك دادانن. مەرجەكان جۆرێك بخرێنەروو كە لایەنی بەرامبەر هەست بە خۆبەدەستەوەدان و مل كەچ كردن نەكات.

هەست پێكردنلە دانوستانێكی جددیدا هەستەكان دەتوانن رۆڵێكی سەرەكیتریان هەبێت لە ئاخاوتنەكان. رەنگە مرۆڤەكان زیاتر حەزیان لە شەڕكردن بێت تا گەیشتن بە رێكەوتن. هەستەكانی لایەنێك رەنگە ببێتە هۆی وروژاندنی هەستی كەسانیتر و دانوستانەكە لە بار ببات.1- سەەرتا هەستەكانی خۆتان و هەستی كەسی بەرامبەرتان بناسن و لێی تێبگەن: هەستەكانی وەك توڕەیی، نائارامی، ترس و نیگەرانی خۆتان لە بەرامبەرەكەتان بناسنەوە و هۆكارەكانیان بدۆزنەوە. ئەوەش بە باشی بزانن كە بەرامبەرەكەتان هەر چەندە نوێنەری رێكخراوێكیش بێت، بەڵام وەك ئێوە مرۆڤێكە بە كۆمەڵێك حەز و نیگەرانییەوە.2- هەستەكانتان بە روونی و بە راشكاوی بهێننە سەر زمان و بوونی ئەوانەش بە سروشتی و رەوا دابنێن: لە گەڵ كەسانی بەرامبەرتان لە بارەی هەستەكانی خۆتان و ئەوانەوە بدوێن. بەم كارە جیا لە پێداگریكردن لە سەر جدی بوونی بابەتەكە، دانوستانەكەش بەرەو كارایی ببەن. بە خۆ رزگاركردن لە ژێر قورسایی هەستە دەرنەبڕاوەكان، ئامادەبوونێكی زیاتر بۆ كاركردن لە سەر پرسەكە بەدەست دەهێنن.3- رێگە بە لایەنی بەرامبەر بدەن نیگەرانی، جۆش و خرۆش و توڕەبوونەكانی خۆیان هەڵڕێژێت: یەكێك لە رێگە پڕكاریگەریەكانی رووبەڕووبونەوەی توڕەیی و بێ هیوایی ئەوانیتر بریتیە لەوەی رێگە بدەیت كف و كوڵەكانیان بەتاڵ بكەنەوە.  بەم كارە بە بێ ئەوەی رەزامەندیت لە سەر وتەكانی دەربڕیبێت ئەو دەرفەتەیان پێ دەدەیت تاخۆیان بە دانوستانكارێكی سەرسەخت دابنێن و لە لایەن بەرپرسەكانیانەوە دەستكراوەییەكی زیاتریان پێ بدرێت.4- لە بەرامبەر هەڵچونەكاندا پەرچەكردارتان نەبێ: خستنەرووی هەستەكان و نیگەرانیەكان ئەگەر ببێتە هۆی هەڵخراندنی هەستی لایەنی بەرامبەر وەك پەرچەكردارێك، دەتوانێت رەوتی دانوستانەكە رووبەڕووی مەترسی بكاتەوە.5- كەڵك لە چەند هەنگاوێكی هێمایین وەربگرن: ناردنی نامەی هاوخەمی، داوای لێبوردن كردن و پۆزش هێنانەوە، ژەمێك نان خواردن پێكەوە و چەند كردارێكی لەم چەشنە دەبێتە هۆی نزیكبوونەوەی زیاتری هەستی لایەنەكان و یارمەتیدەرێك بۆ گەیشتن بە رێكەوتنێك لۆژیكیانە. پەیوەندی: دانوستان بریتیە لە رەوتی بەردەوامی هاتن و رۆیشتنی پەیوەندیەكان، بەمەبەستی گەیشتن بە بڕیارێكی هاوبەش. سازدانی پەیوەندی كارێكی ئاسان نییە ئەویش لە نێوان ئەو كەسانەی ناسینێكی كەمیان لە سەر یەك هەیە تەنانەت ئەوانەشی خۆیان بە دوژمنی یەكتر دادەنێن دژوارترە. سێ بەربەستی گشتی لە بەردەم پەیوەندیەكی بونیاتنەردان.یەكەم: رەنگە دوو لایەنەكە پێكەوە قسە نەكەن و هەوڵ بدەن كەسی سێهەم دان بە رەوابوونی ئەواندا بنێت. یان لەوانەشە سەرباری ئەوەی پێكیشەوە قسە بكەن بە جۆرێك بە خۆیانەوە سەرقاڵ بن كە سەرنج نەدەنە وتەكانی لایەنی بەرامبەر و لە داواكاریەكانی تێنەگەن. سێهەم: دووریش نییە تووشی خراپ تێگەیشتن و لێكدانەوەی هەڵە ببن و لە قسەكانی یەكتر بە هەڵە تێبگەن.

بۆ نهێشتنی ئەو سێ كێشەیە پێویستەچی بكەین؟1- بە شێوەیەكی كارا گوێ بۆ وتەكانی لایەنی بەرامبەرمان رادێرین و لەو شتانەی دەوترێن تێبگەین: هەندێك جار بە مەبەستی وەرگرتنی روونكردنەوەی زیاتر قسەكانیان پێ ببڕین بەمەش پێی بسەلمێنین كە بە گرنگیەوە گوێتان بۆ قسەكانی گرتوە. لە میانەی قسەكانی ئەوان وەڵامەكەی خۆتان ئامادە مەكەن، بەڵكوو هەوڵ بدەن سەرەتا بە تەواوەتی لە قسەكانی تێبگەن، دوواتر پرسیاری لێبكەن.2- بە جۆرێك قسە بكەن كە ئەوانیتر لێتان تێبگەن: دانوستان مشتومڕ یان دادگایی كردن نییە. هەر دوو لا لە پێگەیەكی یەكسان و هاوشاندان و تەنیا بە رێگەی قسەكردن دەتوانن بگەنە بڕیارێكی هاوبەش.3- لەبارەی خۆتانەوە بدوێن نەك لە بارەی ئەوانەوە: بە قسەكردن لە سەر دۆخی هەنوكەیی بۆ خۆتان، ئەوان لە بەربەرێكانێ و بەرەنگاربوونەوەدوور بكەنەوەلە هەمان كاتدا ئەو پەیامەشتان بەوان گەیاندووە.4- لە پێناو ئامانج و مەبەستێكدا قسە بكەن: هەندێك جار پەیوەندیەكە زۆر بەربڵاوە و زۆر قسە دەكرێن كە لە خزمەت بابەتە سەرەكیەكەدا نیین. لە دۆخی گرژ و ئاڵۆزدا واباشتر هەندێك بابەت باس نەكرێن.پێشگرتن باشترین ئەنجامی لێدەكەوێتەوەئەو تەكنیكانەی لە سەرەوە ئاماژەیان پێدرا لە كاتی رووبەڕووبونەوە لە گەڵ ئەو پرسانەدا كاركردی باشیان دەبێت.  بەڵام واباشترە بەر لە دروستبوونی پرسەكە بە رێگەی سازكردنی پەیوەندی تاكەكەسی و رێكخراوەیی و جیاكردنی كەسەكان لە چییەتی بابەتەكە، كەشێكی لەبار بخوڵقێنین.1- پەیوەندی كاری ساز بكەین: كاركردن لە گەڵ كەسێكی ناسیاو زۆر ئاسانترە. بۆیەش بەر لە دەستپێكردنی دانوستان هەوڵ بدەن كەسەكان بناسن و زانیاریتان هەبێت لە سەر خواست و مەیلەكانیان. دووای كۆتایی هاتنی دانوستانەكەش دەمودەست شوێنەكە جێمەهێڵن.2- لە گەڵ پرسەكەدا بەرەوڕوو ببنەو نەك لە گەڵ كەسەكاندا: رێگەیەكی بەسود بۆ هەر دوولا ئەوەیە كە خۆیان بە دوو هاوكار دابنێن كە لە هەوڵی بەدەست هێنانی ئەنجامێكی هاوبەشن، نەك خۆیان بە ركابەری یەك بزانن. دەتوانن ئەم بابەتەیان بە راشكاوی لە گەڵدا باس بكەن و پێیان نیشان بدەن كە خۆتان بە هاوبەرژەوەندی و هاوپێگەی ئەوان داناوە.قۆناغەكانی چارەسەركردنی پرسەكەبۆ چارەسەركردنی پرسێك سەرەتا پێویستە بناسرێت. دواتر هۆكارەكانی دروستبوونی شیكردنەوەیان بۆ بكرێت. هەنگاوی دواتر لێكدانەوەی ئەو ئەگەرانەیە كە دەتوانێت پرسەكە چارەسەر بكات و لە ئەنجامیشدا هەنگامی چوارەم بریتیە لە وەرگرتنی بڕیارێك كە یەكلایی كردنەوەی پرسەكە گەرەنتی دەكات.ئەگەر بیرۆكەیەكی بەسودتان پێبێت دەتوان بۆ دواوە بگەڕێنەوە و بزانن كە ئایا ئەمە تاكە رێگەی بەردەستە؟ دواتر بتوانن هەر لەم چوارچێوەدا رێگەكانیتریش تاوتوێ بكەن. لە سەر ئەم بناخەیە دەتوانن بگەنە چەندین رێگەچارەی جۆراوجۆر.دەتوانرێت لە روانگەی پسپۆرانی جیاوازەوە لە بابەتەكە بڕوانرێت و رای ئەوان لە بارەی چۆنیەتی گەیشتن بە رێكەوتن لێكبدرێتەوە. یان دەتوانن چەندین رێكەوتن وێنا بكەن لە ئاستە جیاجیاكاندا و دواتر باشترین رێكەوتن هەڵبژێرین.لە دانوستاندا بەدووای دەستكەوتی دوو لایەنەوە بن. لە هەر دانوستانێكدا هەموكات لایەك براوە و ئەویتر دۆڕاو نییە. بەرژەوەمدی هاوبەش بە واتای خۆبەدوور گرتنە لە زیانی هاوبەش بۆیە هەر دوو لا دەبنە براوە.سەرەتا پێویستە بەرژەوەندیە هاوبەشەكان دیاری بكرێن، وەك دانوستانكارێك پێویستە ئەو رێگایانە بگرنەبەر كە رەزامەندی لایەنی بەرامبەریشی لێبكەوێتەوە بۆ ئەوەی پەیوەندیە كاری و كەسییەكانتان زیانی بەرنەكەوێت.لە هەر دانوستانێكدا بەرژەوەندی هاوبەش شاردراوەتەوە، هەرچەند لە سەرەتاشدا زۆر زەق نەبن. ئەو بەرژەوەندیە هاوبەشانە دەرفەتێكن كە پێویستە كەڵكیان لێوەربگیرێت، و لە یەكەم هەنگاودا دەستنیشان بكرێن. بە پێداگرتن لە سەر ئەو بەرژەوەندیە هاوبەشانە پرۆسەی دانوستان و گەیشتن بە رێكەوتن ئاسانتر دەبێت.پێویستە داوا لە بەرامبەرەكەتان بكەن كە گرنگترین داواكاریەكانی بخاتەروو، ئەگەر بژاردەكانی بەردەمتان بەهایەكی هاوبەشی هەیە بەلاتانەوە داوا لە لایەنی بەرامبەر بكەن بۆ ئەوەی پێتان بڵێت كامەیانی بەلاوە گرنگە. بەم شێوەیە بە بێ ئەوەی بڕیارێك بدرێت دەتوانن لە سەر ئەو بیرۆكانەی ئەگەری رێكەوتن لە سەریان زیاترە زۆرتر بوەستن و پێشنیاری زیاتر بخەنەروو.لە كۆتایی دا بۆ زاڵ بوون بە سەر دووایین بەربەست پێویستە هەنگاوێك هەڵبگرین بۆ ئەوەی  بڕیاردان بۆ ئەوان ئاسانتر بێت بۆ ئەوەی پێویستە سەرەتا بزانن كە دەتوانهەوێت كاریگەری لە سەر كێ دابنێن. ناتوانن بە سەركەوتووی لە گەڵ رێكخراوێك دانوستان بكەن باشترە لە سەر نوێنەری ئەو رێكخراوەیە راوەستە بكەن و تێڕوانینی ئەو بەرەو لایەك ئاراستە بكەن كە بژاردە خوازراوەكەی ئێوە بەلایەوە سەرەنج راكێش بێت.لە قۆناغی دوواتر دا ئەبێت بزانن كە حەزتان لێیە چ بڕیارێك دەربكرێت هەر بۆیە بژاردەیەك بخوڵقێنن بە جۆرێك كە هەڵبژاردنی ئەوان بگۆڕێت. پرسیار مەخەنە بەردەمیان، بەڵكۆ وڵامیان پێشكەش بكەن و یارمەتیان بدەن كە بە ئاراستەی هەڵبژاردنێكی ئاسانتردا بڕۆن. لەم پێناوەدا سەرنج بدەنە ناوەرۆكی خودی بڕیارەكە و هەوڵبدەن بە لێڵی نەمێنێتەوە. رێگەچارەی رەوا و گونجاو و جیی پەسەند بخەنەروو هەر وەها چەندین دەق بخەنەروو كە لە ئاسانترینەوە دەست پێدەكات. لە دوایین قۆناغدا پێویستە بزانن كە هەڕەشە كردن رێگەچارە نییە، لە روانگەی ئەوانیشەوە بۆ دەرەنجامی ئەو بڕیارەی دەدرێت بڕوانن. بەهێزترین رەخنەكان كە ئەگەری هەیە بە هۆی ئەو بڕیارەوە رووبەرووی ئەوان ببێتەوە لەبەر چاو بگرن و وەڵامێكیشیان بۆ بدۆزنەوە. خستنەرووی پێشنیار هەموكات پڕكاریگەرترە لە هەڕەشەكردن.لە پێشنیارەكانی خۆتاندا، دڵەڕاوكێ و ترسی ئەوانیش لەبەر چاوبگرن، هەوڵبدەن رەشنوسی پێشنیارێك ئامادە بكەن كە وەڵامەكەی “ئەرێ”یەكی ساكار بێت.

ئەگەر لایەنی دانوستانكار پەنا بۆ فرت و فێڵ  و فریوی نەشیاو ببات:

رێسای یاریكردن لە وەها دانوستانێك لە سێ هەنگاو پێكهاتوون.تاكتیكەكان بناسن بۆ ئەوەی بزانن لە بەرامبەریاندا پێویستە چی بكەن:بابەتەكە بە روونی و راشكاوی بخەنەروو. تێیبگەیەنن كە لە تاكتیكەكەی گەیشتوون. رەوابوون و خوازیاربوونی تاكتیكەكەی بخەنە ژێر پرسیارەوە و لە سەر ئەو بابەتە دانوستان بكەن. بەم جۆرەش دەتوانن لەسەر رێساكانی یاریەكە چڕ ببنەوە و بەردەوام بن لە دانوستان.چەند تاكتیكێكی باوی فریوكارانە:تاكتیكە فریوكارانەكان بۆ سێ بەش دابەش دەكرێن:1. فریوكاری بە ئەنقەست:زانیاری ناراست و ساختەی كەسەكان لە پرسەكە جیابكەنەوە و دانوستانەكان بەجیا لە متمانە بەرەوپێش ببەن. لایەنی بەرامبەر بە درۆزن ناومەبەن بەڵام زووش متمانەی پێنەكەن، لە بارەی قورسایی و جێ متمانەبوونی خۆی و زانیاریەكانی لیچكۆڵینەوە ئەنجام بدەن.دەسەڵاتی ناروون و گوماناوی : رەنگە بۆ ئەوە بێت كە تەنیا ئێوە ئیمتیاز بدەن و ئەویش لە پێدانی ئەو ئیمتیازانەی كە داویەتی بگەڕێنێتەوە بۆ رەزامەندی دەربڕینی بەرپرسەكانی. سەرەتا بە وردی پرسیاری دەسەڵاتەكانی لێبكەن، لە ئەگەری بوونی هەر ناڕوونیەك لە دەسەڵاتەكانی پێی رابگەیەنن كە دەتوانهەوێت لە گەڵ كەسێكی رێگە پێدراو و دەسەڵات پێدراو دانوستان بكەن.ئەگەر رێكەوتنەكە ببەستێتەوە بە وەرگرتنی رەزامەندی سەرووی خۆی ئێوەش رێكەوتنەكە بە رەشنوسێك دابنێن بۆ ئەوەی بیری لەسەر بكەنەوە. ئامانجی گوماناوی: ئەگەر گومانتان لە ئامانجەكانی بۆ چۆنیەتی جێبەجێكردنی رێكەوتنامەكە هەیە، بە راشكاوانە ئەو بابەتەی لە گەڵدا تاوتوێ بكە و ئەم پرسەی لە متمانە جیابكەرەوە. ئەمە جیالەوەی رێكەوتنامەكەش مەرجدار بكە.خستنەروی بەشێك لە راستیەكان بەواتای فریودان نییە، ئێوە ناچارنین هەموو زانیاریەكانتان ئاشكرا بكەن.

2. شەڕی دەرونی ئەو تاكتیكە بۆ ئەوە دادەڕێژرێت تا ئێوەی پێ تەنگەتاو بكرێت بۆ ئەوەی بەدەر لە خواستی خۆتان و بە شێوەیەكی ناوشیارانە بتانهەوێت هەر چی زوترە دانوستانەكە شكست پێبهێنن. هەلومەرجی شوێنی كۆبوونەوەكە و دۆخی زاڵ بەسەر ئەو شوێنە دەتوانێت ئێوە تووشی دڵەڕاوكێ بكات. پێویستە لەو بارەوە زۆر هەستیاربن و مەرجە سەپێنراوەكان- كە دوور نییە بە ئەنقەست بن- رەت بكەنەوە.هێرشی كەسیی: رەنگە سوكایەتی بەكەسایەتی ئێوە بكەن، یان بە بێ ئەوەی هیچ پەیوەندیەكی بە باسەكەوە هەبێت ئاماژە بە هەندێك خاڵی تایبەتی ئێوە بكەن، یان گوێ لە قسەكانتان نەگرن، لەو حاڵەتانەشدا بابەتەكەیان بە روونی لە گەڵدا باس بكەن و هۆشدارین بدەنێ و پلانەكەیان پوچەڵ بكەنەوە.گەمەی دووبارە و سوواوی مرۆڤی باش/ مرۆڤی خراپ: پێدەچێت لایەنی بەرامبەر دوو جۆر هەڵسوكەوتی توندوتیژ و نەرمونیان بنوێنێت بۆ ئەوەی زیاترین ئیمتیازتان لێوەربگرێت. لەم حاڵەتەدا بە جۆرێكی یەكسان لە گەڵ هەردوو جۆرەكەدا رووبەڕوو ببنەوە و وەك خۆی لە هەوڵی دەستەبەركردنی بەرژەوەندیەكانتان بن.هەڕەشەكان: لەبەرامبەر هەڕەشەكردن لێتان ئێوەش پەنا مەبەن بۆ هەڕەشەی بەرامبەر، بەڵكوو ئەنجامی پەیوەست بەو هەڕەشەیە بە بیری كەسی بەرامبەرت بهێنەرەوە.

3. گوشار بۆ سەر هەڵوێستەكانئەم جۆرە تاكتیكە بۆ ئەوە دادەڕێژرێت كە دۆخەكە بە جۆرێك رێكبحەن كە تەنیا یەك لایەن بتوانێت ئیمتیاز وەربگرێت.لەكاتی رەتكردنەوەی ئەنجامدانی دانوستان تاكتیكەكەیان بناسن. رەنگە بیانهەوێت چوون بۆ سەر مێزی دانوستانیش وەك ئیمتیاز لێكبدەنەوە یان پێش مەرج بۆ ئەنجامدانی دانوستان دابنێن. لەمبارەوە یان راستەوخۆ و راشكاوانە یان بە رێگەی كەسی سێهەم لە گەڵ ئەوان قسە بكەن. رێگەی جۆراوجۆر لەوانە نامەناردن و گەڕانەوە بۆ رای گشتی تاقیبكەنەوە و پێشنیاری ئەنجامدانی دانوستانی ریشەییش بخەنە بەردەمیان.داواكاری زێدە خوازانە: ئامانجی ئەم تاكتیكە ئەوەیە كە چاوەڕوانی و داواكاریەكانی ئێوە دابەزێنێت و لە ئەنجامدا ببێتە هۆی دابەشبوونی خاڵە ناكۆكەكان بەجۆرێك كە زۆرترین بەرژەوەندیەكان بۆ ئەوان بێت. راگەیاندنی داواكاریەكی زیادەرۆیانە ئەگەری ئەوەی هەیە ببێتە هۆی راگرتن دانوستانەكان.داواكاری روو لە زیادبوون: ئەم تاكتیكە بۆ كەمكردنەوەیە لە قورسایی ئەو ئیمتیازاتانەی لایەنی بەرامبەر وەریان دەگرێت، لە رووی رەوانیشەوە ئەوانە بۆ سەپاندنی خێراتری مەرجەكان، بەر لە داواكاری نوێ، ئامادە دەكات.دیسان پشت بە پرەنسیپەكان ببەستن و ناسینی خۆتان لەو تاكتیكەیان پێ رابگەیەنن و بۆ پشودان مۆڵەتێك وەربگرن و لەو ماوەدا بە باشی بیر لەو تاكتیكە بكەنەوە.هەڵوێستی نەگۆڕ: دوور نییە هەر كام لە دوو لایەنەكە بە جۆرێك خۆیان پابەندی هەڵوێستەكانیان نیشان بدەن، و ئێوە ناچار بكەن كە بچنە ژێر باری ئەو پابەندبوونەی ئەوان. لەم حاڵەتەشدا لە بنەما و پرەنسیپەكانی خۆتان دەستهەڵمەگرن، ئەو تاكتیكەش وەك هەڕەشە دابنێن  و چارەسەكردنی بەرپرسیارەتیە راگەیەنراوەكانی ئەوانیش بخەنە ئەستۆی خۆیان.هاوبەشی سەرسەخت: رەنگە كەسی دانوستانكار خۆی بە سەركەوتوو نیشان بدات بەڵام وەك كەسێكی سەرسەخت باس لە هاوبەشەكەی خۆی بكات. لەم حاڵەتەشدا لە جیاتی باس كردن لە بارەی ئەو بابەتە، لەسەرە ئەو شتەی دانی پێدادەنێت بە شێوەیەكی نوسراو رەزامەندیەكەی وەربگرن، یان داوای لێبكەن كە خوازیاری ئەوەن لە گەڵ هاوبەشە سەرسەختەكەی دانوستان بكەن.دواكەوتنی بە بەرنامە: رەنگە بیانهەوێت دانوستانەكان و گەیشتن بە رێكەوتن تا ئەو كاتە دووابخەن كە پێشتر وەك دوواوادە دەستنیشان كراوە. لەم حاڵەتەشدا بە ناسین و دەستنیشانكردنی تاكتیكەكە بە راشكاوی پێی رابگەیەنن كە دەستی ئەوانتان خوێندوەتەوە و هەوڵ بدەن دەرفەتەكە بۆ ئەوان بەرتەسك بكەنەوە.یان پەسەندی بكە یان رەتی بكەرەوە: لە بەرامبەر ئەم تاكتیكەدا كە تەنیا یەك بژاردە دەخاتە بەردەم ئێوە بەردەوامبن لە دانوستان و خستنەروی روانگەكانی خۆتان و گوێ بۆ قسەی ئەوان شل مەكەن. ئەگەر بتانهەوێت دەستنیشان كردن و ناسینەوەی تاكتیكەكەیان بە روویاندا بدەنەوە هەوڵ بدەن دەرەنجامەكانی ئەو تاكتیكەشیان بە بیر بهێننەوە و لەو حاڵەتەشدا پێویستە بیر لەوە بكەنەوە كە بە جۆرێك ئەوە بخەنەروو كە ئابڕوی ئەویش بپارێزرێت.

له‌ گۆڤاری تان و پۆ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌

كوبانێ.. هه‌زار كاتژمێر به‌رخۆدان

محه‌مه‌د حه‌سه‌ن
42 رۆژ واته‌ زیاتر له‌ هه‌زار كاتژمێر به‌سه‌ر گه‌مارۆدانی كوبانێ له‌ لایه‌ن داعشه‌وه‌ تێپه‌ڕده‌بێت و هێشتا ئه‌و شاره‌ هه‌ر له‌ سه‌ر پێیه‌، ئه‌مه‌ش واتا خۆڕاگری كردنی هێزێك به‌ چه‌ك و ژماره‌ی كه‌مه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر هێزێك كه‌ به‌وته‌ی زۆر كه‌س، نه‌ك رێكخراوێكی تیرۆریستیه‌ به‌ڵكوو ده‌وڵه‌تێكی تیرۆریستیه‌.
رۆژی 16 ی ئه‌یلول داعش كه‌ دوای ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی موسڵ و چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تری عێراق چه‌ك و كه‌ره‌سته‌ی سه‌ربازی پێشكه‌وتووی ده‌ستكه‌وتبوو، رووی هێرشه‌كانی كرده‌ كوبانێ، یه‌كێك له‌ سێ كانتۆنه‌كه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆبه‌ڕێوبه‌ری رۆژئاوای كوردستان.
به‌و پێیه‌ی داعش له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا موسڵی دووه‌م گه‌وره‌ شاری عێراق و رووبه‌رێكی فراوانی عێراق و سوریای داگیركردبوو، پێشبینیه‌كان وابوون كه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ده‌توانێت كوبانێش كۆنتڕۆڵ بكات، به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌ی سه‌رجه‌م ئه‌و ناوچانه‌، رووبه‌ڕووی سه‌رسه‌ختانه‌ترین به‌رگری بووه‌وه‌، به‌جۆرێك كه‌ تا ئێستاش سه‌رباری چڕتركردنه‌وه‌ی هێرشه‌كانی و ره‌وانه‌كردنی هێزی زیاتر بۆ سه‌ر ئه‌و شاره‌ی كوردستان نه‌یتوانیوه‌ به‌ ئامانجه‌كه‌ی بگات.
داعش وه‌ك ده‌وترێت به‌ مه‌به‌ستی كۆنتڕۆڵكردنی هێڵی سنوری توركیا و ده‌سته‌به‌ركردنی ده‌رچه‌یه‌ك بۆ ره‌وانه‌كردنی نه‌وته‌كه‌ی به‌رێگه‌ی توركیا و هه‌روه‌ها به‌ستنه‌وه‌ی ره‌قه‌ی پایته‌ختی به‌ حه‌ڵه‌بی دووه‌م گه‌وره‌شاری سوریا زۆر مه‌به‌ستیه‌تی كوبانێ بگرێت.
له‌و لاوه‌ كانتۆنی كوبانێ كه‌ له‌ ساڵیادی دامه‌زراندنی كۆماری مه‌هاباد راگه‌یه‌نرا، له‌لایه‌ن كوڕ و كچانێكه‌وه‌ به‌رگری لێده‌كرێت كه‌ دروشمی سه‌ر زاریان “به‌رخۆدان ژیانه‌” و “یان سه‌ركه‌وتن یان سه‌ركه‌وتن”ه‌ و باش ده‌زانن به‌ كه‌وتنی كوبانێ كه‌ كه‌وتوه‌ته‌ نێوان هه‌ر دوو كانتۆنه‌كه‌ی تر واته‌ جزیره‌ و عه‌فرین، ده‌ستكه‌وتی كورد له‌ رۆژئاوای كوردستان، به‌ هه‌مان چاره‌نوسی كۆماره‌ جوانه‌مه‌رگه‌ی مه‌هاباد ده‌چێت.
هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای گه‌مارۆدانی كوبانێوه‌ كوردستانیان به‌ هه‌ستیاریه‌كی زۆره‌وه‌ په‌رۆشی خۆیان بۆ ئه‌و شاره‌ ده‌ربڕی، به‌تایبه‌ت كه‌ هێنده‌ تێپه‌ڕ نه‌ببوو به‌ سه‌ر مه‌رگه‌ساته‌كه‌ی شه‌نگال و ترسی دوباره‌بوونه‌وه‌ی ئه‌و تراژیدیایه‌ هاوڵاتیانی كوردی له‌ پارچه‌كانی تری كوردستان و له‌ تاراوگه‌ رژانده‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان.
خۆپیشاندانه‌كانی هاوڵاتیانی كورد له‌ باكور له‌ لایه‌ن سوپا و پۆلیسی توركه‌وه‌ خه‌ڵتانی خوێن كران و 35 خۆپیشانده‌ر بوونه‌ قوربانی، له‌ رۆژهه‌ڵات سه‌رباری زه‌بر و زه‌نگی ده‌سه‌ڵاتی ئێران بۆ چه‌ندن رۆژی له‌سه‌ر یه‌ك هاوڵاتیانی كورد هاتنه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان و له‌ باشوریش شان به‌ شانی شه‌قام توانا میدیایی و دیپلۆماسیه‌كان خرانه‌گه‌ڕ بۆ راكێشانی سه‌رنجی رای گشتی به‌ره‌و دۆخی كوبانێ ئه‌وه‌ش وایكرد پرسه‌كه‌ له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تی دا گرنگی پێبدرێت و دواجار ئه‌مریكا و هاوپه‌یمانه‌كان هان بدرێن بۆ ئه‌وی له‌به‌رامبه‌ر چاره‌نوسی ئه‌و شاره‌دا هه‌ست به‌ به‌رپرسیاره‌تی بكه‌ن و نه‌ك هه‌ر مۆڵگه‌كانی داعش له‌ نزیك ئه‌و شاره‌ بكه‌نه‌ ئامانج، به‌ڵكوو سه‌رباری ناڕه‌زایه‌تیه‌كانی توركیا چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی و پێداویستیه‌كانی هه‌رێمی كوردستانیش بگه‌یه‌ننه‌ شه‌رڤانانی كورد له‌و شاره‌.
گه‌یاندنی ئه‌و هاوكاریانه‌ خاڵێكی وه‌رچه‌رخان بوو له‌ پرسی كوبانێدا، به‌و پێیه‌ی یارمه‌تی ده‌گه‌یه‌نرایه‌ هێزێك كه‌ پێشتر ئه‌مریكا و وڵاتانی رۆژئاوایی تێڕوانینێكی ئه‌رێنیان له‌سه‌ری نه‌بوو، هه‌ر له‌و ماوه‌دا ئاشكرا كرا كه‌ نوێنه‌رانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا و شاندێكی پارتی یه‌كێتی دیموكراتی (په‌یه‌ده‌) له‌ فه‌ره‌نسا كۆبوونه‌وه‌ و له‌ دهۆكیش كۆبوونه‌وه‌كانی هه‌ر دوو ئه‌نجومه‌نی رۆژئاوای كوردستان له‌ ژێر چاودێری سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ ئه‌نجام گه‌یشتن و ئه‌و دوو ئه‌نجومه‌نه‌ له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌بردنی و پێكهێنانی هێزێكی هاوبه‌ش بۆ رۆژئاوای كوردستان رێككه‌وتن.
رۆژێك دوای گه‌یاندنی هاوكاریه‌كانی هه‌رێمی كوردستان به‌ كوبانێ له‌ لایه‌ن فڕۆكه‌كانی ئه‌مریكا، توركیا رایگه‌یاند، رێگه‌ ده‌دات پێشمه‌رگه‌ به‌ خاكه‌كه‌یدا به‌ره‌و كوبانێ بچن و دواتریش په‌رله‌مانی كوردستان له‌ رۆژی 22 ی ئه‌م مانگه‌دا به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ بڕیاریدا هێزی پێشمه‌رگه‌ ره‌وانه‌ی كوبانێ بكرێت. ئه‌مه‌ یه‌كه‌م هه‌نگاوێ په‌رله‌مانی كوردستان نه‌بوو له‌ باره‌ی كوبانێوه‌، پێشتر شاندێكی 10 كه‌سی په‌رله‌مان سه‌ردانی ئه‌و شاره‌یان كردبوو، دوای گه‌ڕانه‌وه‌یان و پێشكه‌ش كردنی راپۆرتی خۆیان، په‌رله‌مان له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا داوای له‌ حكومه‌تی هه‌رێم كرد ئیراده‌ی كوردانی خۆرئاوا به‌ فه‌رمی بناسێت و به‌ فه‌رمی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا بكات.
پرسی ره‌وانه‌ كردنی هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆ كوبانێ لێكدانه‌وه‌ی جیاجیای بۆكراوه‌، هه‌ندێك به‌ هۆی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر پێشنیاری توركیا ئه‌و بڕیاره‌دراوه‌ دژی ده‌وه‌ستنه‌وه‌ و هه‌ندێكیش پێیانوایه‌ هه‌نگاوێكی مێژوویی گرنگه‌ به‌و پێیه‌ی بۆ یه‌كه‌م جاره‌ به‌فه‌رمی هێزی پێشمه‌رگه‌، بۆ ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌كان جوڵه‌ی پێده‌كرێت و به‌ هانای كوردانی پارچه‌یه‌كی تره‌وه‌ ده‌چێت.
یه‌په‌گه‌ وێڕای به‌رزنرخاندی ئه‌و بڕیاره‌ی په‌رله‌مان بۆ ره‌وانه‌كردنی هێزی پێشمه‌رگه‌ جه‌ختی له‌وه‌كردوه‌ته‌وه‌ كه‌ ئه‌وان پێویستیان به‌ چه‌كی قورس و كه‌ره‌سته‌ی سه‌ربازی پێشكه‌وتووه‌ نه‌ك هێزی مرۆیی و به‌ هێزه‌كانی خۆیان ده‌توانن قه‌ڵای به‌رخۆدان بپارێزن.
له‌ماوه‌ی زیاتر له‌ 40 رۆژدا به‌ پێی راپۆرتێكی روانگه‌ی سوری مافه‌كانی مرۆڤ 481 چه‌كداری داعش له‌ كوبانێ كوژراون و نزیكه‌ی 320 شه‌رڤان و هاوڵاتی مه‌ده‌نیش شه‌هید بوون و به‌هه‌زاران كه‌س له‌ دانیشتوانی كوبانێش ئاواره‌ی باكوری كوردستان بوون. هه‌رچه‌نده‌ به‌ پێی ئاماری فه‌رمی یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل ژماره‌یه‌ك كوژراوانی داعش له‌و شه‌ڕانه‌دا دووهێنده‌یه‌ و ژماره‌ی شه‌هیده‌كانی كوردیش له‌وه‌ كه‌متره‌، به‌ڵام هه‌ر چییه‌ك بێت كوبانێ سه‌رباری سه‌پاندنی ئه‌و شه‌ڕه‌ نابه‌رابه‌ره‌ به‌سه‌ریدا و گه‌مارۆدرانی بۆ ئه‌و ماوه‌ دوورودرێژه‌ هه‌ر له‌ سه‌رپێیه‌ و نایهه‌وێت خۆی به‌ده‌سته‌وه‌ بدات.
خۆڕاگری شه‌رڤانانی كورد به‌تایبه‌ت كچانی كورد له‌و شاره‌ ناوبانگێكی جیهانی په‌یداكردووه‌ و بووه‌ته‌ هه‌وێنی ئاماده‌كردنی چه‌ندین راپۆرت و ریپۆرتاژ و دیكۆمێنتاری و سه‌ربه‌رگ و لاپه‌ڕه‌ی یه‌كه‌می چه‌ندین گۆڤار و رۆژنامه‌ی جیهانی پێ نه‌خشێنراوه‌ و ته‌نانه‌ت جل و به‌رگی كچه‌ شه‌رڤانانیش بووه‌ته‌ مۆدێلی جل و به‌رگ له‌ ئه‌وروپا و وڵاتانی رۆژئاوایی.
سوپاسالاران و به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریكای زلهێزیش سه‌رسامن به‌ خۆڕاگری شه‌رڤانانی كورد و دان به‌وه‌دا ده‌نێن كه‌ ئه‌و هێزه‌ ده‌توانێت به‌رگری له‌ كوبانێ بكات.
لای خۆشیه‌وه‌ مۆنا سالین، سه‌رۆكی پێشووی پارتی سۆسیالدێموكراتی سوێد و یه‌كێك له‌ دۆستانی كورد له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ریدا كه‌ له‌ ستۆكهۆڵم بۆ پشتیوانی كوبانێ به‌ڕێوه‌چوو رایگه‌یاند:” ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ به‌رامبه‌ر داعشدا ڕاوه‌ستاون، ته‌نیا له‌به‌ر خاتری خه‌ڵكی ئه‌و ناوچانه‌ ئه‌و كاره‌ ناكه‌ن، ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندیی به‌ هه‌موومانه‌وه‌ هه‌یه‌، په‌یوه‌ندیی به‌ هه‌موو مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ هه‌یه‌. من ئێستا لێره‌م چوونكه‌ من فێمێنیستم، ده‌بینم چۆن ئه‌و ژنانه‌ به‌رامبه‌ر داعش ڕاوه‌ستاون، ده‌بینم كه‌ ئه‌وان نه‌ ته‌نیا بۆ خۆیان و خوشكه‌كان و منداڵه‌كانیان، به‌ڵكوو بۆ من و خوشكه‌كانی من و منداڵه‌كانی من ڕووبه‌ڕووی داعش ده‌بنه‌وه‌. شه‌ڕی دژ به‌ داعش شه‌ڕی ئێمه‌شه‌، ئه‌مڕۆ ئێمه‌ هه‌موومان كوردین”.
كوبانێ چیتر ناوی شارێك نییه‌، هێمایه‌كه‌ بۆ به‌رخۆدان و قوربانیدان، نه‌ك “عین العرب” به‌ڵكوو چاوی كورده‌ كه‌ به‌وچاوه‌ له‌ خۆی ده‌ڕوانێت و جیهانیش به‌و چاوه‌ لێیده‌ڕوانێت و سه‌ری رێز و نه‌وازش له‌به‌رامبه‌ر ئیراده‌ی كوڕان و كچانی داده‌نه‌وێت.
كوبانێ بووه‌ته‌ هێمای ژیانه‌وه‌ و چه‌ندین كۆرپه‌ به‌و ناوه‌وه‌ ناونراون و نه‌ك هه‌ر بۆته‌ خوێندنگه‌ به‌ڵكوو ناوه‌كه‌شی له‌سه‌ر چه‌ند قوتابخانه‌یه‌ك دانراوه‌ و خاڵی كامڵ بوونی نه‌ته‌وه‌گه‌رایی كورده‌، له‌لایه‌كه‌وه‌ به‌ خوێنی كوڕان و كچانی هه‌ر چوار پارچه‌ی كوردستان داستانه‌كانی خۆڕاگری له‌و شاره‌ تۆماركراون، له‌ لایه‌كیتره‌وه‌ په‌ڕۆشی كورد و خرۆشانی له‌سه‌راسه‌ری كوردستان و له‌ هه‌رشوێنێكی جیهان كه‌ كوردی لێ ده‌ژی، ئه‌وه‌یان سه‌لماند كه‌ سنوره‌ ده‌ستكرده‌كان ناتوانن چیتر كورد له‌ یه‌ك داببڕێن.
كوبانێ، “قه‌ڵای دم دم” و “ستالینگراده‌كه‌ی سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه‌م” بووه‌ته‌ شێعر و گۆرانی و تاهه‌تایه‌ له‌ گوێی مێژوودا ده‌زرینگێته‌وه‌…
راسته‌ “ئیرۆ خه‌مگینه‌” لێ به‌دڵنیاییه‌وه‌ سبه‌ی رۆژ به‌ده‌م ئازادیه‌وه‌ پێده‌كه‌نێت…